جامعهشناسي تحقيقات اجتماعي در ايران
(1370)
اين مقاله در سمينار «جامعهشناسي و توسعه» كه از سوي سازمان مطالعه و تدوين كتب علوم انساني دانشگاهها (سمت) و با همكاري دانشگاه تربيت مدرس و دانشگاه تهران از تاريخ 19 تا 21 آذر سال 1370 در دانشگاه تربيت مدرس برگزار شد ارايه گرديد. و در مجموعه مقالات اين سمينار (جلد اول) چاپ سازمان مطالعه و تدوين كتب علوم انساني دانشگاهي (سمت) سال 1373 منتشر گرديده است (صص 269-249).
اين مقاله با پذيرش پژوهش اجتماعي به عنوان نوعي شناخت آن را موضوع جامعهشناسانه قرار داده و وضعيت پژوهش اجتماعي را در ايران و در آن مقطع زماني از منظر جامعهشناختي ارزيابي كرده است. و ابتدا به «انتخاب موضوع» پژوهش و عواملي كه موجب محدوديت در تعداد و نوع و كيفيت پژوهشهاي اجتماعي از حيث موضوع ميشود اشاره ميكند و در اين زمينه پنج عامل را در ايران در اين محدوديتها موثر ميداند.
سپس به مسأله مجري پژوهش و سازماندهي آن اشاره ميكند و با اشاره به فقدان همكاريهاي ميان رشتهاي و نيز نبود سازماندهي مستمر پژوهشي به نقايص و ضعفهاي مجريهاي پژوهشي در ايران پرداخته شده است.
مرحله اجراي تحقيق اعم از مطالعات مقدماتي، وضعيت و دسترسي به آمار و اطلاعات و منابع، فضاي عمومي براي مصاحبه، نمونهگيري، و نيز فقدان سنجههاي معيار و استاندارد شده و استفاده از روشها و ابزار آماري و كامپيوتري موضوع مباحث بعدي مقاله است.
و بالاخره، مبحث بهرهبرداري از پژوهش اجتماعي و تراكم دانش در ايران مسأله آخر مطرح شده در اين مقاله است كه در اين زمينه به موضوعاتي چون پراكندگي رفتارها، انعطافناپذيري متغيرها، عدم انتشار و فقدان روحيه نقد و بررسي در ايران اشاره شده است و در پايان با ارايه پيشنهاد تشكيل انجمن جامعهشناسي تصور ميكند به بخشي از اين نابسامانيها خاتمه داده ميشود.