(1377)

اين مقاله در گردهمايي سامان‌دهي فرهنگي كه از سوي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي و در سال 1377 برگزار شد ارايه كرديد و در كتاب مجموعه مقالات اين گردهمايي چاپ شده است (صص 277-269).
اين مقاله با توضيح منبّهات فرهنگي جامعه ايران كه وجود آنها مانع شكل‌گيري روابط كارآمد است به پاسخ اين پرسش مي‌پردازد كه خصلت‌هاي مذكور چرا ايجاد شده‌اند؟ آيا ذاتي جامعه و مردم ما هستند يا محصول ساختار اجتماعي و سياسي ايران‌اند؟ سپس اهم منبهات فرهنگي از جمله بي‌اعتنايي به نظم عمومي و اجتماعي، ريا و دورويي، قانون‌گريزي و قانون‌شكني، بي‌اعتمادي به دولت، گرايش به راه‌حل‌هاي شتاب‌زده و رواج خشونت توضيح داده مي‌شود.
در ادامه ساختار اقتصادي و به تبع آن ساختار سياسي ريشه اصلي بروز اين ويژگي‌ها شمرده شده‌اند، گرچه در ادامه اين ويژگي‌ها خودشان مقوم و نگهدارنده آن ساختار هم مي‌شوند.