همزمان با شنبه كه یادداشت من تحت عنوان «دروغ، آتشی بر جان سرمایه اجتماعی» در روزنامه شرق چاپ شد، در صفحه آخر این روزنامه خبر بسیار جالبی چاپ شده بود مبنی بر اینكه راننده ای در آلمان به دلیل صحبت با تلفن همراه در بزرگراه از سوی پلیس به میزان ۳۰ پوند جریمه می شود و راننده مذكور برای خلاصی از این جریمه به دروغ خود را دیپلمات معرفی می كند و چون دستش رو می شود از سوی دادگاه به مبلغ دویست هزار پوند حدود سیصد و پنجاه میلیون تومان جریمه می شود.پس از خواندن این خبر این سئوال پیش می آید كه جامعه ما اخلاقی تر است یا جامعه آلمان ما عادت كرده ایم كه خود را متولی و منادی اخلاق و ارزش ها بشناسیم و جوامع دیگر چون آلمان را جوامع سقوط یافته به لحاظ ارزش های اخلاقی بدانیم، درحالی كه ركن ركین اخلاق وفای به عهد و صداقت و راستگویی است. چرا در جامعه ما دروغ هیچ مجازاتی ندارد مگر دروغ در شهادت نزد دادگاه كه آن هم مجازات اندكی است و تاكنون هم سراغ نداشته ام كه كسی به این عنوان مجازات شود در عین حال كه دروغ رایج ترین سكه در اظهارات و اقناع و پیشبرد امور اصحاب قدرت و حتی مردم عادی است. با خواندن این خبر متوجه می شویم كه دیگران برای اخلاق تا چه حد جایگاه معتبر و والایی قائل هستند، اخلاقی كه قوام و استقرار و پیشرفت جامعه منوط به آن است.آنان كه آلمان را از نزدیك دیده اند احتمالا پیشرفت، ترقی، نظم، پاكیزگی، زیبایی شهرها و... اولین چیزهایی است كه توجه آنان را جلب می كند و ناخودآگاه متوجه شكاف عمیقی میان جامعه ما و آنجا از حیث امور فوق می شوند و چه بسا از زندگی در چنین محیط با نظم و زیبایی لذت ببرند. ولی به نظر من بیش از آن كه غبطه این امور را بخوریم باید غبطه راستگویی، حاكمیت قانون، برابری در برابر قانون و وفای به عهد را در این جوامع بخوریم كه هم شكاف جامعه ما با آنها از این حیث ها بیشتر است و هم اینكه این ویژگی ها ریشه و اساس توسعه و ترقی آن ممالك است و اگر ریشه منحصر به فرد نباشد، یكی از اهم ریشه های لازم این توسعه و ترقی است. زندگی در محیطی كه دروغ، حتی دروغ تا این حد عادی گرچه دروغ عادی و غیرعادی ندارد و در هر حال مذموم است چنین مجازات سنگینی دارد، بسیار لذت بخش تر از دیگر ویژگی های چنین جوامعی است.